Trong nhiều năm trở lại đây, kỳ thi vào lớp 10 ở Hà Nội đã trở thành một cuộc “so găng” thực sự khi tỉ lệ chọi cao, chỉ tiêu hạn chế và áp lực tâm lý đè nặng lên cả học sinh lẫn phụ huynh. Thậm chí, nhiều người nhận định rằng kỳ thi này còn “nóng” hơn cả thi đại học. Tại sao lại như vậy? Hãy cùng Vnedu tra cứu phân tích toàn cảnh bức tranh tuyển sinh lớp 10 ở thủ đô.
Tỉ Lệ Cạnh Tranh Căng Thẳng Khi Chỉ Hơn 60% Học Sinh Vào Được Trường Công
Áp lực thi vào lớp 10 ở Hà Nội không chỉ đến từ kỳ thi mà còn từ chính việc chọn nguyện vọng – một bước đi chiến lược đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng của cả học sinh lẫn phụ huynh.
Theo thống kê của Sở GD&ĐT Hà Nội, trong tổng số khoảng 133.000 học sinh tốt nghiệp THCS, chỉ có gần 110.000 em đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập. Tuy nhiên, hệ thống trường công lập chỉ đáp ứng khoảng 61% chỉ tiêu tuyển sinh, đồng nghĩa với việc hàng chục ngàn học sinh sẽ phải tìm hướng đi khác như học nghề, học chương trình thường xuyên hoặc chuyển sang khối tư thục.
Căn cứ điểm chuẩn, thí sinh phải đạt 8,25 – 8,50 điểm/môn ở các khu vực đông dân
Tại quận Hà Đông – một trong những khu vực có tốc độ đô thị hóa cao, số học sinh lớp 9 năm nay tăng lên gần 8.000 em. Trong khi đó, ba trường THPT công lập tại đây đều giảm chỉ tiêu tuyển sinh xuống chỉ còn 675 học sinh. Điều này khiến mức điểm chuẩn dự kiến để đỗ vào trường công lập ở khu vực này tăng vọt, yêu cầu học sinh phải đạt từ 8,25 – 8,50 điểm/môn mới có hy vọng trúng tuyển.
Những địa bàn có tỉ lệ đỗ thấp hơn trung bình toàn thành phố
Không chỉ Hà Đông, nhiều quận nội thành khác như Hoàng Mai, Cầu Giấy… cũng rơi vào tình trạng tương tự. Tại Hoàng Mai, dù có 3 trường công lập nhưng đều không đáp ứng đủ nhu cầu. Tỉ lệ học sinh đỗ vào trường công lập tại địa bàn này còn thấp hơn mức trung bình toàn thành phố.
Cân Não Khi Đặt Nguyện Vọng: Chọn Sai Có Thể Mất Cơ Hội
Theo quy định, mỗi học sinh Hà Nội có quyền đăng ký 3 nguyện vọng. Trong đó, hai nguyện vọng đầu phải nằm trong khu vực tuyển sinh nơi cư trú, còn nguyện vọng 3 có thể đăng ký ở bất kỳ khu vực nào. Tuy nhiên, nguyện vọng 3 thường mang tính “dự phòng” và ít khi là mục tiêu chính vì cơ hội trúng tuyển thấp do chất lượng trường không cao.
Mạng lưới trường công lập không đồng đều và hậu quả
Phân bố mạng lưới trường học công lập không đồng đều dẫn đến tình trạng nghịch lý: nơi thì quá tải, nơi lại không tuyển đủ chỉ tiêu. Các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân cư đông đúc lại thường có ít trường công lập, khiến áp lực thi cử tăng cao, buộc học sinh và phụ huynh phải cân nhắc kỹ khi chọn nguyện vọng.
==>>Xem thêm bài viết liên quan:
- Thông Tin Hiển Thị Trong Kết Quả Tra Cứu Điểm: Phụ Huynh Và Học Sinh Cần Biết Gì?
- Phương Thức Tuyển Sinh Của Học Viện Báo Chí Và Tuyên Truyền Mới Nhất
Quận Hà Đông: Số lượng học sinh tăng, chỉ tiêu giảm
Hà Đông chỉ có ba trường công lập chính là THPT Lê Quý Đôn, THPT Trần Hưng Đạo và một trường chuyên. Tỉ lệ chọi tại các trường này dao động gần 1/3 – tức là cứ ba học sinh thì chỉ một người trúng tuyển. Đây là mức tỉ lệ chọi rất cao trong bối cảnh số học sinh tăng và chỉ tiêu lại giảm.
Quận Hoàng Mai: Đô thị hóa nhanh, trường công ít
Các trường THPT Hoàng Văn Thụ, Trương Định và Việt Nam – Ba Lan đều nằm trong nhóm trường có điểm chuẩn không quá cao nhưng lại có tỉ lệ chọi cao. Riêng Trường THPT Hoàng Văn Thụ, tỉ lệ chọi lên tới 2,38. Khi tính cả nguyện vọng 2 và 3 thì con số này còn cao hơn nhiều.
Cuộc Đua Khốc Liệt Vào Các Trường Tốp Đầu
Tỉ lệ chọi không cao nhưng chất lượng thí sinh cao vượt trội
Khác với các trường công lập thông thường, các trường top đầu tại Hà Nội như THPT Trần Phú, Việt Đức, Chu Văn An hay Yên Hòa không có tỉ lệ chọi quá cao – trung bình từ 1/1.4 đến 1/1.6. Tuy nhiên, mức điểm chuẩn của các trường này lại rất cao, chỉ dành cho học sinh có học lực khá – giỏi.
Các trường như Trần Phú, Việt Đức, Chu Văn An – cửa hẹp dù tỉ lệ chọi thấp
Mặc dù có vẻ dễ thở hơn về mặt tỉ lệ, nhưng để đỗ vào các trường top, học sinh phải đạt điểm từ 8,5 trở lên/môn thi. Đây là thách thức không nhỏ đối với đa số học sinh và khiến cho kỳ thi lớp 10 trở nên “khốc liệt trong thầm lặng”.
Trường Yên Hòa giữ vững mức chọi và điểm chuẩn cao nhất nhiều năm liền
Trường THPT Yên Hòa (Cầu Giấy) là một trong số ít các trường top luôn có tỉ lệ chọi cao, năm nay là 1/3.1. Đây được xem là “đấu trường thực lực” của những học sinh có học lực xuất sắc và quyết tâm cao.
Trường “Tràn Tuyến” Và Những Đơn Vị Gặp Khó Trong Tuyển Sinh
Một số trường không tuyển đủ chỉ tiêu do thiếu nguyện vọng
Ở chiều ngược lại, nhiều trường công lập vùng ven, như THPT Đại Cường, Lưu Hoàng, Hồng Thái… lại không có đủ học sinh đăng ký. Năm 2023, hơn 10 trường có điểm chuẩn dưới mức 5 điểm/môn nhưng vẫn không tuyển đủ.
Nghịch lý: Trường công lập điểm thấp hơn trường tư
Trong khi đó, nhiều trường tư thục và công lập tự chủ như Marie Curie, Phan Huy Chú, Lương Thế Vinh… lại có điểm chuẩn cao vượt trội, thu hút nhiều học sinh giỏi – tạo nên sự dịch chuyển đáng chú ý giữa trường công và trường tư.
Không Thiếu Chỗ Học Nhưng Thiếu Chỗ Học “Được Mong Muốn”
Tuyên bố của Sở GD-ĐT Hà Nội và thực tế khác biệt
Trong nhiều phát ngôn chính thức, ông Trần Thế Cương – Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội – khẳng định rằng: “Hà Nội không thiếu chỗ học lớp 10.” Trên phương diện thống kê, điều này hoàn toàn có cơ sở. Ngoài hơn 60% học sinh vào được trường công lập, số còn lại có thể tiếp tục học tại các trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc theo học nghề.
Tuy nhiên, thực tế lại không “đẹp” như con số. Sự khác biệt giữa lý thuyết và thực tiễn nằm ở chất lượng và sự lựa chọn. Phần lớn phụ huynh và học sinh đều mong muốn được học tại những ngôi trường có uy tín, chất lượng đào tạo tốt và môi trường học tích cực, thay vì chỉ đơn thuần có “chỗ học”. Vì vậy, mặc dù có rất nhiều chỗ học trên giấy tờ, nhưng những “chỗ học được mong muốn” lại trở thành nguồn khan hiếm đầy áp lực
Nguyên nhân thực sự nằm ở phân bố dân cư và chất lượng trường học
Nguyên nhân gốc rễ của tình trạng này bắt nguồn từ sự phân bố không đồng đều của hệ thống trường học. Nhiều khu vực tại Hà Nội – đặc biệt là nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh – dân cư tăng đột biến, nhưng trường công lại ít hoặc không theo kịp nhu cầu thực tế. Đồng thời, khoảng cách chất lượng giữa các trường công lập ngày càng lớn, tạo nên một cuộc chạy đua ngầm vào những ngôi trường “được lựa chọn”, không khác gì thi đại học sớm.
Chính vì vậy, kỳ thi lớp 10 tại Hà Nội – thay vì là một bước chuyển nhẹ nhàng – lại biến thành một cuộc cạnh tranh khốc liệt, nơi học sinh không chỉ cần nỗ lực học tốt mà còn phải tính toán kỹ lưỡng đường đi nước bước trong từng nguyện vọng.
Vì Sao Thi Vào Lớp 10 Ở Hà Nội Năm Nào Cũng Căng Thẳng?
Chênh lệch chất lượng giữa các trường và tốc độ đô thị hóa
Nguyên nhân sâu xa khiến kỳ thi vào lớp 10 ở Hà Nội trở thành “điểm nóng” kéo dài nhiều năm qua đến từ sự mất cân đối trong hệ thống giáo dục. Khi tốc độ đô thị hóa tăng nhanh, dân cư bùng nổ tại nhiều khu vực nhưng số lượng và chất lượng trường học không kịp đáp ứng, đã dẫn đến tình trạng nghịch lý: trường tốt thì quá tải, trường còn chỗ thì lại bị bỏ qua.
Trong bối cảnh ấy, nhu cầu lựa chọn những ngôi trường có uy tín, điểm chuẩn cao trở thành áp lực lớn đối với học sinh và phụ huynh. Kỳ thi lớp 10 – vốn là một bước chuyển tiếp bình thường – nay lại trở thành một “cuộc sàng lọc” khắc nghiệt, nơi chỉ một vài điểm chênh lệch cũng có thể quyết định cánh cửa vào tương lai.
Cần thay đổi toàn diện hệ thống để “giảm nhiệt” kỳ thi
Giải pháp không nằm ở việc gia tăng chỉ tiêu tạm thời hay điều chỉnh nguyện vọng thủ tục. Hà Nội cần thực hiện một cuộc cải cách tổng thể về hệ thống trường THPT công lập, bao gồm:
- Phân bố lại mạng lưới trường học theo mật độ dân cư;
- Đầu tư đồng đều vào chất lượng dạy và học tại các trường ngoài top;
- Xóa dần khoảng cách “trường tốt – trường thường” để học sinh có nhiều lựa chọn công bằng hơn.
Chỉ khi chất lượng giáo dục được nâng cao trên diện rộng, và sự khác biệt giữa các trường không còn quá lớn, phụ huynh và học sinh mới có thể đưa ra quyết định nguyện vọng nhẹ nhàng, không áp lực. Khi đó, kỳ thi lớp 10 sẽ trở lại đúng với ý nghĩa ban đầu: một bước chuyển quan trọng, nhưng không phải là cuộc “thi đại học sớm” như hiện nay.
Áp lực thi lớp 10 ở các thành phố lớn từ lâu đã không còn là một kỳ kiểm tra bình thường mà đã trở thành một cuộc tuyển chọn khắc nghiệt, phản ánh rõ những bất cập trong hệ thống giáo dục phổ thông hiện nay. Dù thành phố không thiếu chỗ học trên lý thuyết, nhưng sự chênh lệch về chất lượng giữa các trường, phân bố trường học không đồng đều và tâm lý “chuộng trường top” đã đẩy hàng chục nghìn học sinh vào cuộc đua gay gắt mỗi năm.
